Tahtakuşlar Etnografya Müzesi ilkokul öğretmeni Alibey Kudar tarafından kurulan ve Balıkesir Edremit’te bulunan Tahtakuşlar Köyü’ndeki Türkiye’nin ilk özel etnografya galerisi.

Akçay’dan 6 kilometre sonra Çamlıbel yoluna girdiğinizde solunuzda kalan yol sizi Tahtakuşlar’a, sağınızdaki ise Çamlıbel’e ulaştırıyor. Yaklaşık 1 veya 2 kilometre sonra Tahtakuşlar Köyü’ne girdiğinizde Etnografya Galerisi ile karşılaşıyorsunuz.

Tahtakuslar-Etnografya-Muzesi

Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, Edemit

Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, 1991’de kendi doğduğu köyde Alibey Kudar tarafından kurulmuş. Müze, Türkiye’nin ilk özel etnografya müzesi ve Türkiye’de ilk kez bir köyde kurulan sanat galerisi olma unvanına sahip. Orta Asya’dan Türkiye’ye göçen Türk boylarının Şamanizm kültürüne ait inançları ve kültür varlıkları sergileniyor. Galeride, Türk boylarına özgü giyim, ev eşyaları, aletleri, objeleri, halıları ve çadırları gibi pek çok eşya ile; el işi, sanat yapıtları, yazmalar, kolye ve nazarlıklar gibi detaylarla, aynı zamanda dünyada sergilenen en büyük deri sırtlı deniz kaplumbağası yer alıyor.

Alibey Kudar ve oğulları Orhan ve Selim Kudar, unutulan Türkmen kültürünün gönüllü temsilcileri olarak içerisinde Türkmen sanatına ait örneklerin yanı sıra, resim ve el sanatları sergileri düzenlenmesine de önayak olmuş. Aile, müzelerini 1992’de açtıkları Selim Turan Galerisi ve 1994’te ekledikleri kütüphane ile zenginleştirmiş.

Tahtakuslar-Koyu-Galerisi

Tahtakuşlar Köyü’nde yer alan ve UNESCO ödüllü bir Etnografya müze-galerisi olan Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, şaman kültüründen gelen Türkmenlerin atalarına ait unutulmuş bir mirası gözler önüne seriyor. Şamanizmin yaşamın her alanına sinmiş sembolleriyle süslü, geleneksel Türkmen giysileri, yün torbalar, kazayağı motifli para keseleri, atların sırtına konan heybeler, çocuk yelekleri ve başa giyilen ‘terlik’lerden oluşuyor. Türkmen geleneklerine göre, erkek yaban domuzunun dişlerinden ve üzerlik tohumu, incir, badem ve karanfilden yapılan nazarlıklar; göç ederken Kızıldeniz’den toplanan deniz kabuklarıyla süslü bel bağları; Kaz Dağı göknarının kozalakları; saçı kısa olan kız çocuklarına takılan belikler ve daha fazlasını müzede görmek mümkün.

Müzenin en ilgi çekici konuğu ise, 360 kilogram ağırlığı ve 197 santimetrelik boyutuyla dünyanın en büyük deniz kaplumbağası. Bildiğimiz caretta caretta’lardan farklı olan ve yolunu şaşırmış ve karada nefes alamadığı için boğularak ölmüş bu kaplumbağanın sırtı tamamen deri.

Tahtakuslar-Muzesi-Balikesir

Dünyanın farklı ülkelerinden gönderilen hediyelerin de yer aldığı müzede, Nijerya, Türkmenistan ve Avustralya’dan getirilen objeler de bulunuyor. Haftanın hemen her günü gezilebilen müzenin girişinde pek çok otantik eşyanın, Kaz Dağları’nda yetişen bitki ve şifalı otların, satışa sunulduğu bir bölüm de yer alıyor.

Tahtakuşlar Köyü

Kaz Dağları yöresinde, mütevazı bir köy olan Tahtakuşlar, Edremit’e 17, Akçay’a 5, Balıkesir-Çanakkale E-24 karayoluna ise 2 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Doğal güzellikler içeresinde kurulmuş, 130 haneli ve 600 nüfuslu şirin bir köy olan Tahtakuşlar sakinlerinin başlıca geçim kaynağı ise zeytincilik. 1992’den bu yana ise, Türkiye’nin ilk özel Etnoğrafya Müzesi ile adını tüm Türkiye’ye duyurmayı başarmış.

Edremit Çanakkale yolu üzerinde Güre’yi geçtikten sonraki ilk sağdan 2 kilometre orman manzaralı asfalt bir yolu takip ederek ulaşılabilen köyün, Hıdırellez’de mezarlarını gelin gibi süslemek gibi kendilerine özgü örf ve adetleri bulunuyor. Eski Türk şaman adetlerinin halen varlığını sürdürdüğü köyün şahsına münhasır yaşayan bir kültürü var.

Edremit Körfezi’nin mavisi ile sırtını yasladığı dağların yeşilinin içine saklanmış bir inci beyazlığındaki evleri ile ilk görenleri büyüleyen Tahtakuşlar Köyü, aydın, hoşgörülü, geleneklerine bağlı ve misafirperver insanların yaşadığı bir yer.

Halk müziği ozanı Ali Ekber Çiçek’in mezarının bulunduğu köyde, geçmişten gelen pek çok kültür hazinesine ev sahipliği yapan Tahtakuşlar Etnografya Müzesi’nde ise, ardıç ağacından yapılan ve 1950’lere dek kullanılan Türkmen çadırı iskeletinden, el dokuması kilimlere, giyimden ev eşyalarına ve aletlere kadar pek çok şey sergileniyor.

Tahtakuşlar Köyü ve Kazdağı Türkmenleri 

Tahtakuşlar Köyü’nün ataları, 13. yüzyılda Orta Asya’dan Moğol baskısı nedeniyle ayrılıp Hazar Denizi’nin kuzeyinden Horasan’a, buradan da şimdiki Irak topraklarına gelmişler. Orta Asya’da Şamanizmi bırakıp Müslümanlığı kabul ettiklerinde kendilerine Türkmen adı verilen topluluk, Adana üzerinden Toroslara girdiklerinde orman ürünlerini işlemeye başlamış ve “Tahtacı Türkmeni” olarak anılmaya başlamışlar.

Fatih Sultan Mehmet, gemi kerestesi biçtirmek için köyün ilk yerlilerini İda Dağları’na davet etmiş ve gelenlerin bir kısmı Sarıkız Efsanesi ile karşılaşınca dağın adını Kaz Dağları olarak değiştirip kutsal saymışlar. Zira kaz ayağı şaman kültüründe oldukça önemli bir yere sahip. Midilli isyanlarının bastırılmasında kullanılan altmıştan fazla geminin yanı sıra, birçok ahşap malzeme de yapmışlar. Fetih sonrasında da yöreyi terk etmeyip, Türkmen geleneklerini sürdüren köyler kurmuşlar. Kaz Dağları yöresinin zengin bitki ve hayvan çeşitliliği dolayısıyla pek çok kuş türünün de bulunduğu köyde, 1860’larda yerleşik düzene geçen Türkmenler, önceleri ‘Kuşlar Bayırı’ 1948’de de ağaçlara ve geleneklerine saygılarından dolayı köye Tahtakuşlar adını vermişler.

Köy sakinlerinin yüzlerce yıllık milli kültür, gelenek ve değerlerini yansıtan ve 1991-1992’den bu yana hizmet veren Tahtakuşlar Etnografya Müzesi’nde bu güzelliklere tanık olabilir, dilerseniz alışveriş yapabilirsiniz. Aynı zamanda Etnografya Galerisi’nin de bulunduğu köyde, ise her tür sanat yapıtı yıl boyunca sergileniyor.

Tahtakuşlar Etnografya Müzesi
Tel: +90 266 387 33 40
Adres: Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, Tahtakuşlar Köyü

Tahtakuşlar Etnografya Müzesi’ne nasıl gidilir

Köy, Edremit’e 17 km, Akçay’a 5 km, Balıkesir-Çanakkale E-24 karayoluna ise 2 km uzaklıkta bulunuyor. Akçay’dan 6 km kilometre sonra Çamlıbel yoluna girdiğinizde solunuzda kalan yol sizi köye, sağınızdaki ise Çamlıbel’e ulaştırıyor. Yaklaşık bir veya iki kilometre sonra Tahtakuşlar Köyü’ne girdiğinizde Etnografya Galerisi’ni görebilirsiniz.

Tahtakuşlar Etnoğrafya Müzesi, 1992’den bu yana, Türkiye’nin ilk özel etnografta müzesi olma özelliği ile kapılarını tüm Tanrı misafirlerine açıyor. Köyü, doğası, zengin kültürü ve sakinlerinin samimiyetiyle, bu köy mutlaka ziyaret edilmeli.

NEDEN BİR YORUM YAZMIYORSUN?