Şanlıurfa namı diğer Peygamberler Şehri, bir açık hava müzesi niteliğine sahip eşsiz bir Anadolu kenti. Mezopotamya uygarlığının beşiği olarak adlandırılan Fırat-Dicle Deltası arasında kurulmuş az sayıdaki kentten biri olan Şanlıurfa, sahip olduğu kültürel mirası ve arkeolojik yapısıyla gezilecek sayısız adresi barındırıyor.

MÖ. 7000’lere dek uzanan tarihiyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Suriye ile sınırı bulunan Şanlıurfa, tarih boyunca Ur, Urhoy, Urhei, Orhei, Orhayi, Ruhai, Ruhha, Ar-Ruha, Reha ve Edessa isimlerini taşıyan kadim bir coğrafyada yer alıyor. Sahip olduğu kültür ve turizm potansiyelinin yanı sıra, yapılan arkeolojik kazı sayısı ile Türkiye’nin en çok kazı yapılan ili olan Şanlıurfa, kent merkezi ve iki ilçe merkezinin kentsel sit alanı ilan edildiği bir şehir.

Şanlıurfa Gezilecek Yerler

Şanlıurfa Gezilecek Yerler

Şanlıurfa, aynı zamanda çok tanrılı dinlerin, bilinen en eski merkezi. Tek tanrılı dinlerin tohumunun ekildiği, Musevilik, Hristiyanlık ve İslam’ın atası olarak bilinen İbrahim Peygamber’in doğup yine burada ateşe atıldığı ve İsa Peygamber’in kutsal ilan ettiği bir şehir.

Üç dinin de önem atfettiği bu topraklarda inanç turizminin yanı sıra, dünyaya insanlık tarihini baştan yazdıran Göbeklitepe, kutsal kabul edilen Balıklıgöl ile Harran ve Halfeti gibi eşsiz yapı ve bölgeler yer alıyor. Bunun dışında şehir merkezindeki tarihi evleri, tarihi çarşıları, yüzyıllardır ayakta duran mimari yapıları, muazzam eserlere ev sahipliği yapan 17 müzesiyle Şanlıurfa, gezmeye doyulamayan bir kent.

1. Balıklıgöl

Balıklıgöl Şanlıurfa Gezi Rehberi

Balıklıgöl (Aynzeliha ve Halil-ür Rahman Gölleri), Şanlıurfa kent merkezinin güneybatısında yer alan ve İbrahim Peygamber’in ateşe atıldığında düştüğü yer olarak bilinen, kentin simge adresi. Aynzeliha ve Halil-ür Rahman Gölleri, kutsal olduğuna inanılan balıkları ve çevrelerindeki tarihi eserler ile Şanlıurfa’nın en çok ziyaretçi çeken yerlerinden.

2. Göbeklitepe

Göbeklitepe Şanlıurfa

Şanlıurfa kent merkezine 20 km mesafede, Örencik Köyü yakınlarında yer alan Göbeklitepe Höyüğü, arkeologlar tarafından dünyanın en eski mabedi olarak tanımlanıyor. Tarihi MÖ. 11 bin yıllarına dek uzanan Göbeklitepe’de tapınma amaçlı törensel alanlara ait mimari kalıntılar, dikili taşlar ve üzerinde kabartmalı yabani hayvan ve bitki figürlerinin bulunduğu Cilalı Taş Devri’nden kalma bir mabet bulunuyor. İnsanlık tarihinde din ve medeniyet teorilerinin yeniden yazılmasına neden olan höyük, önce din ve mabetlerin, sonra da medeniyetin ortaya çıktığının kanıtı. Göbeklitepe ve çevresinden elde edilen buluntuları, Şanlıurfa Müzesi’nde ziyaret edebilirsiniz.

3. Harran

MÖ. 2000’de Ur şehrinin bir ticari kolu olarak kurulduğu düşünülen Harran, Şanlıurfa’nın en turistik bölgesi. Bindirme taktiği ile külah şeklinde yapılmış olan kubbeleri bulunan ve kerpiçten yapılan Harran evleri, muazzam bir doku oluşturuyor. Moğol İstilasında yıkılan tarihi Harran Üniversitesi’nin harabeleri de mutlaka görülmeli.

4. Urfa Kalesi

Şanlıurfa Kalesi

Urfa Kalesi, MÖ. 10.000 yıllarına ait neolitik bir alan üzerine kurulu, Dambak Tepesi’nde yer alıyor. Kalenin yanı başında çıkarılan ve Şanlıurfa Müzesi’nde sergilenen 12.000 yılık Balıklıgöl Heykeli ve Kale alanı, Balıklıgöl havzasının tarihini gözler önüne seriyor. Kalenin üzerindeki iki taş sütunun ise İbrahim Peygamber’in ateşe atılmasında mancınık olarak kullanıldığı rivayet ediliyor. Üç tarafı kayadan oyma bir hendekle çevrili olan Urfa Kalesi’ndeki Aynzeliha Tüneli, kale ile Aynzeliha Gölü arasında geçit görevine sahip.

5. Halfeti

Halfeti Şanlıurfa

Şanlıurfa’ya 112 km mesafede yer alan Halfeti’nin (Saklı Cennet) bir kısmı Birecik Barajı’nın göl suları altında bulunuyor. Türkiye’de siyah gülün tek yetiştiği yer olan Halfeti, MÖ. 855’ten önceki dönemlerden bugüne dek yaşam alanı olmaya devam ediyor. Yunanlılar döneminde Urima, Süryaniler döneminde Kal‘a Rhomeyta adlarıyla anılan Halfeti, Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlılara geçti. Halfeti, günümüzde de kullanılan Urumgala ve Rumkale adlarını aldı. Oldukça uzun bir tarihi geçmişe sahip ilçede 1 saat süren tekne yolculuğu ile Rumkale’ye ve tarihi Savaşan Köyü’nü gezebilirsiniz. Halfeti aynı zamanda, Türkiye’deki 9 Cittaslow (Sakin Şehir) şehirden biri.

6. Eski Şehir Merkezi

Şanlıurfa’nın eski şehir merkezi, kendine has bir tarzda Orta Doğu kültürü ile Anadolu’nun iç içe geçmiş bölgesi. Son derece canlı olan Kapalıçarşı etrafında gelişen bölge, geleneksel mimari dokusu, sokak aralarındaki hareketliliği ve tarihi yapılarıyla kentin en otantik adresi. En güzel tarihi evlerden biri olan Şurkav Kültür Evi’ni ise mutlaka görün.

7. Sipahi Pazarı

Şanlıurfa Balıklıgöl platosu içerisinde yer alan Sipahi Pazarı, halıcılar ve kilimciler çarşısı olarak da biliniyor. Dar bir han olan yapı içerisinde sağlı sollu olarak toplam 30’a yakın taş dükkân bulunuyor. Nahit taşı ile yapılan hanın sıcaklığı bu sayede kışın sıcak yazın ise serin oluyor. Sipahi Pazarı’nda yer alan şirin dükkanlardan el işi halı, el işi kilim, hakiki deri yelek, şark köşesi gibi ürünleri uygun fiyata satın alabilirsiniz.

8. Bedesten ve Millet Hanı

Bedesten, Gümrük Han’ın güneyine bitişik yöresel Şanlıurfa giysileri, yaşmak, poşu gibi ürünlerin satıldığı otantik bir kapalı çarşı. Millet Hanı ise şehir surlarının Samsat Kapısı dışında yer alan ve gelen kervanların şehre henüz girmeden konaklamalarını sağlamak amacıyla inşa edilmiş bir yapı. Kapladığı alan bakımından Türkiye’nin en büyük hanlarından olan ve kesme taştan yapılan Millet Hanı, tarihte Alman Yetimhanesi olarak da kullanılmış tarihi bir kent dokusu.

9. Ulucami

Ulucami Şanlıurfa Gezilecek Yerler

Şanlıurfa kent merkezindeki en eski cami olan Ulucamii, eski bir sinagog iken MS. 435-436’da ölen Piskopos Rabula tarafından St. Stephon Kilisesi’ne dönüştürüldü. Kırmızı renkli mermer sütunların çok olması nedeni ile Kızıl Kilise olarak da bilinen yapının yerine ise, 1170-1175 yıllarında Nurettin Zengi tarafından Ulucamii inşa edildi. Anadolu’daki çok ayaklı camiler grubuna dahil ve 14 sivri kemerli avlusuyla Anadolu’daki ilk örneklerden olan Ulucamii’nin harim kısmında bir kuyu yer alıyor. Halk arasındaki bir inanışa göre Hz. İsa’nın, Kral Abgar’a, Havarisi Thomas’la gönderdiği mendil bu kuyuya bırakılmış. Bu nedenle camiinin içindeki kuyunun suyu, şifalı olarak kabul ediliyor. Caminin minaresi ise Cumhuriyet döneminde eklenen saatle saat kulesine dönüştürüldü. Minare, aynı zamanda şehrin ilk ve tek saat kulesi görevini görüyor.

10. Şuayb Antik Şehri

Harran’a 45 km mesafede, bir ören yeri olan Şuayb Antik Şehri Roma devrine ait yüzlerce kaya mezarı üzerine kesme taşlardan yapılarıyla oldukça etkileyici bir alan. Geç Roma dönemine tarihlenen ve Hz. Şuayb’ın bir dönem burada yaşadığına inanılan bölgede, halen bu alanda bulunan bir mağaranın Şuayb Peygamberin makamı olduğuna inanılarak ziyaret ediliyor. Yapıldığı dönemde Harran Ovası’nda yaşayan insanların tipik Roma evleri tarzındaki mimarisiyle dikkat çeken antik kentin 18 km ilerisindeki Soğmatar Antik Şehri de görülmeli. Zira Soğmatar, Abgar Krallığı döneminde yapılan ay ve gezegen tanrıları için tapındıkları bir kült merkezdi.

11. Şanlıurfa Müzesi

Şanlıurfa Müzesi

Türkiye’nin en büyük müze komplekslerinden olan Şanlıurfa Müzesi, eski arkeoloji müzesinin 12 katı büyüklüğünde, yeniden inşa edilerek 2015’te Halepli Bahçe’de hizmete açıldı. Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik, Tunç, Demir, Helenistik, Roma, Bizans, İslami ve Peygamberler salonu olarak düzenlenen müzede, Şanlıurfa ve çevresindeki pek çok tarihi alan ve höyükten elde edilen buluntular sergileniyor. Müzenin en önemli parçaları arasında insan boyutunda yapılmış dünyanın en eski heykeli olan Balıkgöl Heykeli, Göbeklitepe D Tapınağı, Nevali Çori Tapınağı’nın orijinali ve dünyanın en estetik mozaikleri gibi 4.000’den fazla eser bulunuyor.

12. Halepli Bahçe Mozaik Müzesi

Halepli Bahçe’de yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan ve Roma dönemine tarihlenen eşsiz mozaiklerin sergilendiği Halepli Bahçe Mozaik Müzesi, Şanlıurfa Müzesi’nin hemen yanında bulunuyor. Roma dönemine tarihlenen ve yerden ısıtmalı hamamların mozaiklerinin bulunduğu alan, Roma villalarını içine alacak şekilde inşa edilmiş. Haleplibahçe Mozaik Müzesi, mitolojide ismi geçen kadın savaşçı Amazonların tasvir edildiği tek mozaiğe de ev sahipliği yapılıyor. Mozaikler, Amazon kadınlarının av sahnelerini, bazı hayvanları ve kişileri tasvir ediyor. Savaşçı Amazon Kraliçelerinin anlatıldığı bu mozaikler, dünyanın ilk örneklerinden kabul ediliyor. Bu mozaikler, mozaiklerin işlenme tekniği, el işçiliği ve Fırat Nehri’nin orijinal taşlarından yapılması gibi pek çok özelliklerinden dolayı uzmanlarca dünyanın en kıymetli mozaiği olarak tanımlanıyor.

13. Selahaddin Eyyubi Camii

Selahaddin Eyyubi Camii Şanlıurfa

Kent merkezindeki Vali Fuat Bey Caddesi’nde bulunan Selahattin Eyyubi Camii’nin bulunduğu yerde, Piskopos Nona tarafından 457’de yılında yaptırılan Aziz Yuhannes (Vaftizci Yahya) Kilisesi bulunuyordu. Bu kalıntılar üzerine 900–1250 yılları arasında yapılan Selahattin Eyyubi Camii, iki mabedin izleriyle günümüzde Şanlıurfa’nın en değerli tarihi yapılarından biri.

14. Eyyüp Peygamber’in Makamı

Şanlıurfa kent merkezinde bulunan ve Eyüp Peygamberin çile çektiği mağara Eyyüp Peygamber’in Makamı olarak anılıyor. MÖ. 2100’de Suriye’de Şam ile Ramla arasında üst diyarı denilen ülkenin Desniye Köyü’nde dünyaya geldiği rivayet edilen ve cüzzam hastalığı nedeniyle bu mağarada çile çeken Eyyüp peygamberin, Allah tarafından belirtilen şifalı su ile yıkanarak iyileştiğine inanılıyor.

15. Kızlar Sarayı

Viranşehir yolu üzerinde, Binekli Köyü’ne 3 km uzaklıkta bulunan Kızlar Sarayı, yüksek bir tepe üzerine kurulu, yeraltı çarşısı ve kalıntıların kuzeyinde yer alan mağaralardan oluşuyor. Kasr-ul Benat olara da adlandırılan Kızlar Sarayı’nda Şehrin Soğmatar Örenyeri’ndekine benzer yazıtlar bulunuyor. Süryanice olan bu yazıtların yer aldığı bölge Yazıtlar Tepesi olarak adlandırılıyor.

Bonus: Müslüm Gürses Müzik Müzesi 

Müslüm Gürses Müzik Müzesi Şanlıurfa

1953’te Halfeti’de doğan ve üç yaşına dek burada yaşayan Müslüm Gürses anısına Mahmud Nedim Konağı içerisindeki bir bölüm, 5 Ekim 2013’ten bu yana Müslüm Gürses Müzik Müzesi olarak hizmet veriyor. Müzede, Müslüm Gürses’in kişisel eşyaları, kullandığı enstrümanlar ile kasetlerinden oluşan eserleri, hafta içi her gün ücretsiz olarak görebilirsiniz. Müzenin içerisinde yer aldığı, 1903’te inşa edilen Mahmud Nedim Konağı ise, Avrupai tarzda konak mimarisi ile geleneksel tarzda Urfa evi mimarisinin kaynaştığı bir özelliğe sahip. Konak içerisinde Şanlıurfa Kurtuluş Müzesi ve Devlet Türk Halk Müziği Korosu’na tahsis edilmiş bir bölüm de bulunuyor.

Geçmişten günümüze insanlık tarihine tanıklık edebilmek için mutlaka ziyaret edilmesi gereken Şanlıurfa, gezilecek yerleriyle etkileyici güzellikte. Şehirde bu sayılanların haricinde görülecek sayısız mekân ve adres var. Bazda Mağarası ve Yücelen Mağaraları, Fırat Nehri’nin yakınında yer alan antik yerleşim Nevali Çori’yi gezebilir, Kazzaz, Koltukçu, Pamukçu, Oturakçı, Kınacı, Pıçakçı, Kazancı, Eskici, Keçeci, Kasap Pazarları gibi dolup taşan tarihi Şanlıurfa pazarlarında keyifle alışveriş yapabilirsiniz.

NEDEN BİR YORUM YAZMIYORSUN?

Please enter your comment!
Please enter your name here