PAYLAŞ

Afrika’da yapılan safari sırasında görmeyi amaç edindiğimiz, elimizdeki broşürlerde her gördüğümüz Big 5 üyesinin fotoğrafının yanına sevinçle tik işareti koyduğumuz, safari sonrasında Big 5’ı tamamladık diye gururla eşi dostu haberdar ettiğimiz, Afrika belgesellerinin başkahramanlarına neden Big 5 denilmekte hiç düşündünüz mü? Bu hayvanlar hangileridir, biliyor musunuz? “Büyük” sıfatıyla onurlandırılmış olmalarına aldanıp da bu listeye dahil olmak için ağır çekmek gerektiğini düşünmeyin sakın! Bu listedeki hayvanlardan bazıları hayli ağır cüsseye sahip olsalar da seçimdeki asıl kriter Afrika’nın avlanması en zor, en tehlikeli hayvanları kategorisinde en üst 5’i diğer vahşi hayvanlara kaptırmamak.

Kenya’nın İngilizler tarafında kolonize edildiği dönemde beyaz avcılar tarafından Afrika’da yaşayan, avlanması zor beş vahşi, büyük hayvana verilen ortak bir isim “Big 5”. Günümüzde avlanmaları kesin olarak yasaklanmış olan, olanca yasağa rağmen maalesef kaçak avlanmanın devam etmesi neticesinde nesilleri tükenme tehlikesi altında olan bu hayvanlar için “Big 5” deyimi ormanlar kralı olarak bilinen ASLAN, kendi başına yaşayan, asosyal LEOPAR, zekasıyla ünlü AFRİKA FİLİ, güçlü AFRİKA MANDASI ve boynuzları için çok büyük paralar ödenen siyah gergedanlar için kullanılmakta.

Afrika’nın 5 Büyüğü

20. yüzyıl başlarında ABD’li romancı ve gazeteci Ernest Hemingway, ABD’nin 26. başkanı Theodore Roosevelt ve arkadaşlarından oluşan av meraklılarının hedefi olan bu değerli Big 5 üyelerini günümüzde safari meraklıları tüfek yerine fotoğraf makinelerini kullanarak fotoğraf karelerinde ölümsüzleştirmekteler. Kenya’nın birçok parkında Afrika’nın Big 5’ı, yani Afrika’nın en tehlikeli 5 vahşi hayvanını aynı günde görmek, hatta fotoğraflamak hâlâ mümkün.

Afrika’nın 5 Büyükleri

1. Aslan

Aslan

Vahşi Afrika’nın en önemli sembollerinden, hayvanlar aleminin kralı diye de anılan, ulusal parklarda turistler tarafından en çok ilgi gören aslanlar grup halinde yaşıyorlar. Grubun lideri erkek aslan üreme ve dişi aslanın avladıklarını afiyetle yemekten başka bir işle pek ilgilenmiyor. Dişi aslan günbatımında, havanın serinlemesiyle av hedefi antilopların ve zebraların peşine düşüyor. Karınları tok olan aslanlar kendilerine gölgelik bir kuytu bulup dinlenmeye çekiliyorlar.  Bu anlarda yanlarından yürüyerek geçseniz dönüp bile bakmazlarmış bir rivayete göre. Ama yine de ne olur ne olmaz, risk almayın derim ben.

2. Leopar

Leopar

Etobur leopar gizlenmekteki mahareti ve bulunduğu ortama sağladığı uyumla Big 5’lar içinde yakalanması en zor olanı. Pek sosyal olmayan leoparlar yalnız yaşamayı seviyorlar. Güvenlik açısından gece avlanmayı tercih eden leoparlar öğle sıcağında sık otların veya ağaçların dallarında uyuyorlar. Büyük kedi ailesinin en yükseğe tırmanabilen üyesi olan leoparlar kavga ve dalaştan pek hoşlanmıyorlar. Öyle güçlüler ki, avladıkları kendilerinden cüssece büyük hayvanları, uyanık aslan ve sırtlanlara yem etmemek adına ağacın en tepesine kadar taşıyabiliyorlar.

3. Afrika Fili

Afrika Fili

Dünyadaki en büyük kara memelisinin Afrika filleri olduğunu biliyor muydunuz? Filler üstün zekaları ve kendi türleri içindeki karmaşık sosyal yapılarıyla dikkati çekiyorlar. Mesela fil sülaleleri hayatını kaybeden fillerin ardından yas tutarken güçsüz, yaralı, yetim fillere ayrı bir ihtimam gösteriyorlar. Hassas burunları sayesinde su rezervlerini bulmakta ustalar. Fillerin kulakları çok büyük olduğu kadar da çok faydalı. O koca kulaklarını tehlike anında ve sinirlendiklerinde maharetle hareket ettirip diğer filleri uyarıyorlar. Yelpaze olarak kullandıkları kulakları sayesinde koca cüsselerinin ısısını düşürüp Afrika’nın belli dönemlerde ortaya çıkan dayanılmaz sıcağına direniyorlar.

Afrika fillerini minik kulaklı Asya fillerinden ayıran en önemli özellik Afrika Kıtası şeklindeki koca kulakları. En baş düşmanları bir türlü önüne geçilemeyen fildişi avcıları. Afrika filleri keskin zekaları sayesinde fildişi avcılarına kurban giden ebeveynlerini asla unutmuyor ve ellerine ilk geçen fırsatta öçlerini almak için karşılaştıkları insanları öldürüyorlar.

4. Afrika Mandası

Afrika Mandası

Özellikle meralık ve ormanlık alanlarda yaşayan, parkların önemli sakinlerinden koca cüsseli Afrika mandaları önceden kestirilemeyen tavırlarıyla hayli tehlikeliler. Onların öyle bön baktıklarına aldanıp da arabadan atlayıp hatıra fotoğrafı çektirmeyi sakın aklınızdan bile geçirmeyin. Köşeye sıkıştıklarında ya da yaralı olduklarında sakin bile görünseler saldırabiliyorlar. Mandalar da diğer hayvanlar gibi geceleri besleniyorlar. Gündüzleri mi? Gündüzleri üzerlerindeki asalak kuşlarla beraber buldukları bir çamur birikintisinde dinleniyorlar.

5. Siyah Gergedan

Siyah Gergedan

Dünya genelinde 2.000 adet nüfusuyla nesli tükenme tehlikesi altında olan gergedanlar siyah ve beyaz olmak üzere iki cinsler. Ağızlarındaki şekil farklılığı ve siyah gergedanın üç toynaklı olması iki cinsi birbirinden ayıran özellikler. İnce, tüysüz, gri derili gergedanlar biri daha uzunca olmak üzere iki boynuzlular. Beyazlara göre daha saldırgan olan siyah gergedanlar genelde asosyal olup tek takılıyorlar. Daha sosyal olan beyaz gergedanlar ise grup halinde dolaşmayı seviyorlar. Kenya’da 700 adet kalan gergedan nüfusunun sadece 200’ünü beyazlar oluşturuyor. Nüfuslarının siyahlara göre daha az olmasının nedeni beyaz gergedanların daha az saldırgan olmaları ve bunun neticesinde kaçak avcılara kolay hedef olmaları.

Herhangi bir neden olmadan bir anda saldırganlaşan siyah gergedan saldıracağı zaman kafasını öne eğip boynuzuyla hedefe kilitlenip burnundan sinirli sinirli solurken bir yandan da dörtnala gitmeden önce ön ayaklarını yere sürtüyor. Bu görüntüleri arenadaki boğaları anımsatıyor. O koca cüsselerine karşın hayli çevik olan gergedanlar saatte yaklaşık 19 km hızla koşabiliyorlar. Gergedanların da Afrika mandaları gibi asalak kuşlarla ortak bir yaşamları var. Kuşlar onların derilerindeki parazitleri temizliyor, buldukları keneleri hem yiyor hem de gergedana özel bir sesle ne bulduklarına dair sinyal veriyorlar. Bu kuşlar zaman zaman gergedanların derisinde oluşan yaradan sızan kanı emseler ve yaranın kapanmasını geciktirseler de o agresif gergedanlar buna hiç ama hiç ses çıkarmıyorlar.

Afrika Kıtası’nda Big 5’ı görebileceğiniz ülkeler Güney Afrika, Kenya, Tanzanya ve Botsvana. Ancak son edindiğim bilgilere göre Botsvana’da gergedanların soyu tükenmek üzere. Nesilleri tehdit atındaki bu hayvanları görebilmek için aman acele edin!

Ulusal parkları ve rezervlerinde özgürce dolaşan sayısız vahşi hayvanlarıyla dünyanın safari başkenti diye anılan Kenya’daki safari anılarımıza geçmeden önce bir konuya açıklık getirmek istiyorum.

PAYLAŞ
Önceki makaleKitap: Uykusuz, Ayça Güçlüten
Sonraki makaleDünyanın En ucuz 20 Seyahat Rotası
2006-2016 arasında Afrika kıtasının az keşfedilmiş bölgelerinde gezip, buradaki anı ve fotoğraflarımdan oluşan iki adet gezi/anı kitabı yazdım. Bütün bunların yanı sıra, kendi atölyemde ağaç baskı çalışmalarıma devam ediyorum. Atlas Çocuk Dergisi’nde çocuklar için dünyanın dört bir köşesinden yazılar yazıyorum. Gezi kitaplarım: Yaşamımdan Süzülen Afrika / Siyah İnci Yayınları ve İnsanlığın Beşiğine Yolculuk / Oğlak Yayınları. Çocuklar için hikaye kitaplarım: Jambo Rafiki, Karibu Rafiki.

1 YORUM

NEDEN BİR YORUM YAZMIYORSUN?

Please enter your comment!
Please enter your name here